Sakarya’da Afet Yönetiminde Stratejik Hamle: Kesintisiz İletişim İçin Telsiz Ağı Kuruluyor
Sakarya Büyükşehir Belediyesi, SAKRAD iş birliği ve Avrupa Birliği (AB) fon desteğiyle, büyük ölçekli afetlerde GSM ve internet altyapısının çökmesi ihtimaline karşı hayati bir projeyi hayata geçiriyor. “Telsizle İletişime Geç, Afete Hazırlığı Seç” projesi, sivil toplum kuruluşlarını ve gönüllüleri bir araya getirerek, olası bir deprem anında iletişimin sürekliliğini sağlamayı hedefliyor.
Afetlerde İletişim Güvenliği ve Mevcut Risk Analizi
17 Ağustos 1999 depremi ve 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri, afet yönetiminde en kritik halkanın “haberleşme” olduğunu acı bir tecrübeyle kanıtlamıştır. Büyük ölçekli sismik hareketler, sel veya yangın gibi afetlerde; baz istasyonlarının enerji kesintisine uğraması, fiziksel hasar görmesi veya aşırı yüklenme nedeniyle kilitlenmesi, arama kurtarma faaliyetlerini sekteye uğratmaktadır.
Sakarya Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı, bu riski minimize etmek adına Sakarya Telsiz ve Radyo Amatörleri Elektronik Haberleşme Teknolojileri Derneği (SAKRAD) ile stratejik bir ortaklığa imza atmıştır. Geliştirilen proje, modern teknolojinin çaresiz kaldığı anlarda, konvansiyonel ancak en güvenilir yöntem olan radyo frekansı (RF) tabanlı telsiz iletişimini devreye sokmayı amaçlamaktadır.
Projenin Kapsamı ve Finansal Destek Yapısı
Proje, uluslararası standartlarda kabul görmüş bir çerçeveye sahiptir. Avrupa Birliği’nin finanse ettiği ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yürütülen “Sivil Katılım Hibe Programı” kapsamında desteklenmeye hak kazanmıştır. Bu hibe, projenin sadece yerel değil, küresel afet yönetimi standartlarına uygunluğunun da bir göstergesidir.
Proje Künyesi ve Paydaş Analizi
| Bileşen | Detay |
|---|---|
| Proje Adı | Telsizle İletişime Geç, Afete Hazırlığı Seç |
| Yürütücü Kurum | Sakarya Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi |
| Proje Ortağı | SAKRAD (Sakarya Telsiz ve Radyo Amatörleri Derneği) |
| Finansman Kaynağı | Avrupa Birliği (AB) |
| Program Çatısı | UNDP Sivil Katılım Hibe Programı |
| Temel Hedef | GSM/İnternet kesintisinde kesintisiz iletişim ağı kurmak |
| Hedef Kitle | STK’lar, Mahalle Muhtarları, Gönüllü Vatandaşlar |
Operasyonel Süreç: STK Kapasite Geliştirme Forumu
Projenin uygulama aşamasında, şehrin afet refleksini güçlendirecek olan Sivil Toplum Kuruluşları (STK) ile bir araya gelinerek kapsamlı bir “Gönüllü Kapasitesi Geliştirme Forumu” düzenlenmiştir. Forumda; AFAD, Kızılay, ilçe belediyeleri, kamu kurum yetkilileri ve arama kurtarma derneklerinin temsilcileri hazır bulunmuştur.
Bu forumun temel çıktısı, sadece donanım (telsiz) dağıtımı değil, bu cihazları kullanacak nitelikli insan kaynağının, yani “insan sermayesinin” oluşturulmasıdır. Afet anında enkaz altındaki vatandaştan kriz merkezine kadar uzanan bilgi akışının, mahalle ve sokak bazında organize edilmesi planlanmaktadır.
Öne Çıkan İstatistiksel Veriler ve Hedefler
Projenin beklenen etkileri ve afet gerçekleri aşağıdaki görselleştirmelerle özetlenebilir:
📡 İletişim Altyapısı Riski: Büyük depremlerde GSM operatörlerinin hizmet dışı kalma olasılığı %80 üzerindedir.
🤝 Gönüllü Koordinasyonu: Hedeflenen yapı ile yüzlerce STK gönüllüsü tek bir frekans planında birleşecektir.
⚡ Hız Faktörü: Telsiz iletişimi, santral gerektirmediği için afet anında 0 gecikme ile anlık bilgi akışı sağlar.
🏘️ Kapsama Alanı: İlçe merkezlerinden en ücra sokaklara kadar %100 erişilebilirlik hedeflenmektedir.
Uzman Görüşleri ve Stratejik Yaklaşımlar
Projenin önemini vurgulayan yetkililer, teknik altyapının ötesinde “organizasyonel kültür” vurgusu yapmaktadır.
Strateji Geliştirme Dairesi Başkanı Veysel Çıplak, projenin nihai hedefini şu sözlerle açıklamıştır:
“Amacımız sadece cihaz temini değil; ‘Afet Gönüllülüğü Rehberi’ ve ‘Afette Telsizle İletişim Gönüllü Rehberi’ oluşturarak sürdürülebilir bir ekosistem kurmaktır. Gönüllü telsizciler ile STK’lar arasında koordineli bir ağ tasarlıyoruz.”
SAKRAD Başkanı Gürel Özbakış ise teknolojinin hayati rolüne dikkat çekerek şu mottoyu paylaşmıştır:
“Telefon hayat kolaylaştırır, telsiz hayat kurtarır. 1999 depremi bize haberleşmenin, enkaz kaldırmaktan bile önce geldiğini öğretti. Altyapıdan bağımsız çalışabilen telsiz sistemleri, afetlerin sigortasıdır.”
Sakarya Muhtarlar Federasyonu Başkanı Erdal Erdem ise askeri bir terminoloji ile durumun ciddiyetini özetlemiştir:
“Muhabere olmadan muharebe olmaz. Afetle savaşta en büyük silahımız doğru ve hızlı bilgidir. Muhtarlar olarak bu projenin sahadaki en büyük destekçisiyiz.”
Dirençli Şehir İçin Katılımcı Yaklaşım
Sakarya Büyükşehir Belediyesi’nin bu girişimi, akıllı şehir uygulamalarının sadece dijitalleşme değil, aynı zamanda güvenlik ve kriz yönetimi olduğunu göstermektedir. GSM ve internet teknolojilerinin devre dışı kaldığı “karanlık anlarda”, radyo dalgaları üzerinden kurulacak ses köprüsü, binlerce insanın hayata tutunmasını sağlayacaktır. Proje, teknolojik altyapının sivil toplum bilinciyle birleştiğinde nasıl hayat kurtarıcı bir mekanizmaya dönüştüğünün en somut örneğidir.
